Kayısısı ile dünya birincisi olan güzel Malatya’m, bir derece daha yaptı. Kamu Hastaneleri Genel Müdürlüğü İstatistik, Analiz, Raporlama ve Stratejik Yönetim Dairesi Başkanlığı tarafından hazırlanan “Her Branşta İlk 100 Hastane – 2017 Yılı Ocak- Ekim Dönemi Poliklinik, Yatış, Yoğun Bakım ve Acil Servis İstatistikleri” başlıklı araştırmada Malatya Eğitim ve Araştırma Hastanesi (Malatya EAH) üçüncü sırada yer aldı.(*) Sevinsek mi, üzülsek mi bilemedim. Çok çalışan doktorlarımız mı var, hemşerilerim acillik olacak kadar sağlıksız mı?
Adı üstünde “ACİL”. Acil hastanın tanımını yapalım o zaman. Acil hasta, beklenmedik bir anda ortaya çıkan hastalık ya da yaralanma durumunda müdahale edilmediği takdirde doku ve organ kaybına ya da kalıcı hasara uğrayacak hastadır. Bizde ise acil hasta, acile gidip “benim işim acil” diyen hastadır. Poliklinik hizmetlerini acil servisten bekler. Bu kişilerin acile başvuru sebepleri, aile reisinin eve geç gelmesi, sabah poliklinikten sıra almayı bekleyememesi, işe gitmemek için raporu acil klinikten daha rahat alacağını düşünmesi, sınav zamanı acil girişi ile kurtarma imkânı verilmesi, poliklinikte katılım ücreti ödeme sorunsalı, aracı yoksa 112’den ambulans çağırıp acile giriş yapma rahatlığı, serum veya iğnesini bir ücret ödemeden yaptırabilme olanağı, acilin “yolun üstünde” olması gibidir. Bu topraklar acil hasta bahanesiyle karlı köy yolu açtıran muhtarlar görmüştür. Acil diye başvurular 1 haftalık baş ağrısı, bir kez ishal, kaşıntı, uyuyamama gibi sebepler de olabilmektedir. Tüm bunları yapanlar, trafik tıkalı diye emniyet şeridini kullanan insanla aynı mantığı taşımaktadır. Tüm dünyada nüfusundan fazla acile başvurunun olduğu tek ülke Türkiye’dir bu arada. Eee, zar zor 700.000 nüfusu aşıp büyük şehir olmuş Malatya’m da yaklaşık 2.500.000’lik başvuru ile “büyük acil” olmuştur.
Peki suçlu sadece halk mı? Devlet birinci basamak başvurusunu aradan kaldırmıştır. Yurt dışında aile hekiminizden sevk almadan hastaneye başvuramazsınız. Hollanda, İngiltere gibi ülkelerde uzman doktora muayene olabilenler çok şanslıdırlar. Aile hekimleri komplike hastalıklardan cerrahi girişimlere kadar tam donanımlı hekimlerdir. İşin doğrusu bizdeki pek çok aile hekimi arkadaşım da Avrupa’daki meslektaşlarından daha çok bilgi donanımlıdır. Ancak devletin politikaları ile değersizleştirilmektedir. Hâlbuki birinci basamağın güçlendirilmesi hem hasta bakım kalitesini artıracak, hem de gereksiz maliyetleri azaltacağından sağlık bütçelerinin gerekli yerlere kanalize olmasını sağlayacaktır. Ayrıca acil olmayan sebeplerle acile başvurularda ek katılım ücreti alınması, gerçekten hayati tehlike taşıyan hastaların da yaşama olasılığını artıracaktır. Kamu spotları ile bilinçlendirme de gerekir tabii ki.
Malatya’nın şerefli üçüncülüğünün sebebi ise politikacı ve bürokratlarının geleceği görmedeki yeteneksizlikleridir. Bütün şehrin tüm acil hastalarının çok büyük çoğunluğu Malatya EAH’den hizmet almaya çalışmaktadır. Az bir kısmı ise Turgut Özal Tıp Merkezi’ne ve özel hastanelere başvurmaktadır. Eski Malatya Devlet Hastanesi’nin kapatılarak semt polikliniği haline getirilmesi şehrin sağlık dengesini bozmuştur. Kentin iki ucunda eşit hizmet veren iki hastane olması ile sağlık dengesi sağlanacak, bir bölgede olan trafik yoğunluğu azalacak, hastaların ulaşımı rahatlayacaktı. Tabii ki eski Devlet Hastanesi tadilata alınarak ya da yenilenerek fiziki şartlar düzletilebilirdi. Ancak devasa yapılara merakımız, sayılara kaliteden daha fazla önem vermemiz bizi “acillik” yaptı. Hastane yöneticilerinin de bazen politik baskılardan, bazen yüksek egolarından kaynaklanan hataları da bizi üçüncülüğe taşıdı. Bu idari kadrolar ve sağlıktaki bu sağlıksız anlayışla birinci sıraya çıkacağımıza inancım tamdır. Kork bizden Kayseri, birincilik bizim hakkımız!
(*) https://www.medimagazin.com.tr/guncel/genel/tr-hastanelere-gore-muayene-sayilari-belli-oldu-en-cok-muayene-yapan-hastane-3-buyuk-sehirden-cikmadi-11-681-76068.html