Çorbanın tarihi geçmişine bakıldığında M.S 3. yüzyılda ateşin bulunmasıyla birlikte çorba da insanoğlunun sofrasında yerini almıştır. Ateşe dayanıklı pişirme kaplarının şekillenmesi sonucu ateş üzerindeki kaplarda kaynayan suya et, sebze ve bakliyatlar atılarak yapılan ilk çorba insanoğlunun damaklarına lezzet vermiştir.
16. yüzyılda Anadolu’yu ziyarete gelen ünlü zengin Dernschwam, yazılarında Türklerin baş yemeğinin çorba olduğunu belirtmektedir.
Zengin Anadolu mutfağında türlü türlü çorbalar yer almaktadır. Bu zenginlik Malatya mutfağına da yansımıştır.
Belki birçoğu günlük yaşantımızda fazla yer almasa da “Malatya Mutfak ve Yemek Kültürü” kitabı için yaptığımız araştırmada 30’dan fazla çorbanın halen yapılarak sofralarda yer aldığı tespit edilmiştir. Bu çorbaların unutulmaması için isimlerini belirtmek ve birkaçının da tarifini paylaşmak gerekir.
Malatya Mutfağında Yer Alan Çorbaların İsimleri
Aya köfteli kulak çorbası, bulama çorba, ezme yoğurt çorbası, gendime çorbası, irinti çorbası, kabaklı gendime çorbası, kara çorba, kelle paça, malhuta çorbası, maş çorbası, mercimekli erişte çorbası, pirpirim çorbası, sütlü aş çorbası, sütlü köfte çorbası, tarhana çorbası, un tarhanası, yemlik çorbası, yoğurtlu gendime çorbası (soğuk çorba ), yüksük çorbası.
Tatlı Tarhana, Ayranlı Kabak Çorbası, Kavurmalı Erişte Çorbası, Bulgur Çorbası, Gurut Çorbası
Bu çorbalar içerisinde özel günlerde, davet ve düğünlerde aya köfteli çorba sofralarda her zaman yerini alan ve içerisindeki malzemelerle hem besleyici hem de lezzetli bir çorba olarak Malatya çorbaları içerisinde ilk sırada yer almaktadır.
Özellikle Arapgir ilçemizin ünlü reyhanı ile farklı lezzete kavuşan reyhanlı mercimekli erişte çorbası da kaşıklandığında kokusu ve tadıyla farklılığını hissettirmektedir. Malatya usulü tarhana ile yapılan, içerisinde kara nohut, ıspanak, kavurma, yoğurt, nane ve tereyağı gibi malzemeler bulunan Malatya usulü tarhana çorbası kış aylarında grip, nezle gibi hastalıklara yakalananlara ilaç niyetine içirilerek adeta antibiyotik etkisi alınan bir çorbadır.
Yine dört mevsim içilen soğuk gendime çorbası (yoğurtlu çorba) özellikle yaz aylarında içenin içini ferahlatan bir çorbadır. İşin ilginç tarafı, Malatya yemek kültüründe 30 çorba ismi geçerken şehir merkezinde hangi lokantaya girseniz size çorba olarak mercimek, ezogelin ve yayla çorba sunumu yapılacaktır. Son yıllarda sadece yöresel Malatya yemekleri yapan işletmelerde tarhana ve soğuk gendime çorbasının yer almasını sevindirici bir gelişme olarak belirtmekte yarar görüyorum.