TESCİLLİ MALATYA
"Ben de elimden geldiğince, aklıma gelen Malatya’ya özgü coğrafi temsil alacak birkaç ürün çıkardım."
GÜNCEL - 09-03-2018 00:09
Malatya’da 20’den fazla ürüne (kareli çarşaf, tiritli dolma köfte, tarhana çorbası, dut pekmezi, Banazı karası üzümü gibi) coğrafi tescil almak üzere valilik, il ve ilçe belediye başkanlıkları, Kültür Turizm Müdürlüğü, İnönü Üniversitesi ve Fırat kalkınma ajansları tarafından “Coğrafi İşaret Çalıştayı” kurulmuş. Daha önce de bu çalıştay tarafından Arapgir Mor Reyhanı ve Yeşilyurt Dalbastı Kirazı’na tescil belgesi alınmış. Çok faydalı bir çalışma, emeği geçenlerin eline sağlık. Ben de elimden geldiğince, aklıma gelen Malatya’ya özgü coğrafi temsil alacak birkaç ürün çıkardım. Başlayalım:
-Pembebüs: Evet; laik, ilerici ve Modern Türkiye’de tamamen özgün bir eser. Normal otobüse binen kadına tacizi meşrulaştırmada bir mihenk noktası. Kadın ayrımcılığı bir yana Malatyalı erkeklere de tacizci yaftası yapıştırıyor, bu ürün. Bu açıdan da tescil edilmeli. Bu otobüsle Türkiye 2023 hedeflerine taşınacaktır.
-Kanalboyu Yel değirmeni: Ta Hollandalardan kopup yeşil Malatya’mın topraklarına kök salmış bir eser. “Coğrafi İşaret” ters yorumlamaya aday. Bu varken yanına Özgürlük Heykeli, Eiffel Kulesi, Pizza Kulesi gibi bizden diğer eserler de dikilmeli ve onlara da tescil alınmalı. Hatta yanına yel değirmenlerine karşı savaşan “”Havlucu Mehmet” anıtı dikilse eser %100 Malatyalı olur
-Kaleler: Öyle ya; CHP’nin kalesi, ANAP’ın kalesi olan şehir şimdi de AK Parti’nin kalesi. Yalnız bu kale yıkılıp tekrar yapılıyor, kalenin isminin yeniden değişme riski var. Bütün partilerin isimlerinin arkasına “kalesi” kelimesi eklenip, bütün tesciller şimdiden alınmalı. Kaleler kaptırılmamalı.
-Malatya kaldırımları: Caddelerde kaldırımların çok geniş olup, insanların yürüdüğü sokaklarda kaldırım olmaması gibi bir özgünlük de güzel memleketime ait. Neydi eskiden öyle geniş geniş caddeler; her şeyin tersini yaparsak coğrafi işaret olur, değil mi?
-Nemrut: Ben çocukken Nemrut Heykelleri, Malatya’nın turizm işareti idi. Sonra ne ara oldu anlamadık; Nemrut Adıyaman’ın turizm simgesi olmuş. Belki Adıyamanlılar unutmuşlardır; Nemrut’un bizim adımıza tescil ettirip, onlara çaktırmadan diğer tescillerin arasına sıkıştırırız. Unutmayalım, halen Nemrut Dağı yolu da bizden gidiyor, Nemrut bizim coğrafi işaretimiz olmalı.
-Giydirilmiş palmiye ağacı: Malatya ayazında palmiye ağaçlarını kentin merkezine dikip de sonra kış geldiğinde onlara bez çuval giydirilmesi de özgün bir çalışmaydı. Yani palmiyeler coğrafi işaret hiç değildi de; palmiye ağacına bez çuval giydirmek tam Malatya Belediyesi’nin tescilli işareti gibiydi.
-Çılgın müteahhitler: Onlar her yeri beton yaptılar, tarım alanlarını yok ettiler, ağaçları kestiler, her yeri inşaatla kapladılar. Çılgınlar gibi apartmanlar yaptılar, betonu Malatya’nın coğrafi işareti haline getirdiler. Müteahhitlerimiz tescillenmeli, onlara ruhsat veren belediyeler de ödüllendirilmelidir.
-Malatya Viyadüğü: Evet Beylerderesi’nde bizim sıradan bir viyadüğümüz var. Ama onu sıra dışı yapan köprünün ortadaki birleşme yerindeki 40 cm.lik (yaklaşık 2 karışlık) kot farkı. Köprü ortasındaki bir bombeleşme geçiş sırasında lunapark hissi yaratıyor. Yetkililer bunu da tescillesin lütfen.
-Deliler: Bakın bunda ciddiyim. Mercedes Kadir’in ünü sınırları aştı. Hangi ilin Deliler Takvimi var? Hepimiz de biraz delirdik. Çok delilerimiz tescillenmeli, biraz delilerimiz de ileride çok delireceklerinden koruma altına alınmalıdır.
Gün geçmesin ki yeni bir “coğrafi işaret” görmeyelim etrafımızda. Şimdilik aklıma gelenler bunlar. Daha bitmeyen Vagon Fabrikası, bir türlü su dolmayan yeni yapım barajlar, Türkiye’de tek olan ve elektrikli otobüse üstünlüğü anlatılamayan trambüs (adı bile tek, henüz TDK sözlüğüne girmemiş, şimdi baktım), bitmeyen bir aşka benzeyen yol yapım çalışmaları, vs. de tescili hak ediyor, ama anlatmaya yer yetmiyor