Malatya mutfak kültürünün tanıtımı için uzun yıllar yaptığım çalışmalar ve katıldığım etkinliklerde (yemek kitapları, paneller, söyleşiler, TV’lerde yemek tanıtım programları, yurt içi ve yurt dışı gastronomi etkinlikleri, yemek yarışmaları jüri üyeliği vs.) Malatya mutfak kültürünü iki ana başlık altında  işledim.

Bunlar;

  1. Yöremize özgü et ve sebzelerle önceden ısıtılmış taş fırınlarda en az 10 saatlik pişirim süresi sonunda ortaya çıkan birbirinden lezzetli tava, kebap ismiyle anılan fırın yemekleri
  2. Başta kiraz olmak üzere 10'dan fazla bitki yaprakları, sebzeler ve  kepekli bulgur (yarma) ile yapılan sarma, dolma ve köfteler.

Bu iki ana başlığa bir de küçük alt başlıkla et, bulgur, kuru ve yaş meyvelerin buluştuğu "meyveli yemekleri" ekleyerek hem Valiliğimizce yayınlanan yemek kitaplarında hem de yaptığımız tanıtımlarda yer verdim.

Aslında meyvelerin yer aldığı, bir kısmında kırmızı veya beyaz etin de kullanıldığı yemekler; bize yabancı olmayan yemekler olup Osmanlı saray mutfağında yer alan yemeklerdir.

Meyveli yemekler, geleneksel Malatya mutfak kültürüne uzak olmayan ama beslenme alışkanlıklarımızın değişim göstermesi, bazen damak lezzetimize uymaması veya belirli bir kuşaktan sonra sıklıkla yapılmayıp unutulması gibi nedenlerle sofralarımızda az yer alan  yemeklerdir.

Şimdi isterseniz unutulmaya yüz tutmuş bu leziz yemeklerin isimlerini ve içerisine katılan meyveleri hatırlayalım:

Ayva, elma, erik, kayısı ve üzüm (yaş veya kurutulmuş) kullanılarak yapılan birçok yemek Malatya mutfağında yer almaktadır. Bu yemekler; ayva galyesi (kalayısı), ayva dolması, elmalı köfte, elma kalayısı, kayısılı gerdan aşı, kabuk aşı, kayısılı mutancana, kayısı kebabı, kayısılı pilav, yeşil erikli kabak dolma, erikli güveç, Arapgir yöremizin üzüm şırasıyla yapılan tatlı tarhanasıdır.

Fatih Sultan Mehmet'in çok severek yediği kayısılı mutancana, Malatya mutfağında yer alan kayısılı gerdan aşının benzeridir.

Malatya yemek kültürünün tanıtımı amacıyla dünyanın en iyi otelleri arasında yer alan Boğaziçi’nin incisi Çırağan Kempinski, Four Seasons, Hyatt Regency otellerinde yaptığımız Malatya yemekleri tanıtım etkinliklerinde özellikle kayısılı gerdan aşı yemeği ve diğer meyveli yemek ve tatlılarımız beğeni kazanmıştır.

Yine İlimizin ve Malatya mutfağımızın tanıtımı için Almanya’nın Nürnberg, Belçika’nın Brüksel, Azerbaycan’ın Kabala şehirlerinde kayısılı gerdan aşı, kayısılı pilav, kayısı tatlısı, kayısılı dilber dudağı tatlısı damaklara şölen yaşatan lezzetler olmuştur.

4 Yıl önce kurduğumuz Malatya Gastronomi Turizm, Tanıtım Derneği (MAGTAD) tarafından iki kez gerçekleştirdiğimiz "Kayısı Çiçeği Festivalleri" nedeniyle ilimize davet ettiğimiz ünlü şef Aydın Demir, Kale Meslek Yüksek Okulunun mutfağında  Osmanlı saray mutfağının önemli yemeklerinden ballı mahmudiye ve pekmezli kuzu etli kayısı yahnisini  yaparak il protokolü ve gastronomi bölüm öğrencilerine canlı sunum yapmıştır.

Her iki yemekte de kuru kayısı, kuru üzüm ve pekmez gibi ilimize ait malzemeler kullanılmıştır.

Malatya yemek kültüründe yer alan meyveli yemekleri anlatırken sözü şuraya getirmek istiyorum: Geleneksel Malatya mutfağında var olan, kökleri Osmanlı mutfağına dayanan bu yemekleri ilimizdeki 5 yıldızlı turistik otellerimizin, restaurantlarımızın, lokantalarımızın ve özellikle belediyelerimizin işlettiği lokantalarımızın, kafelerimizin menülerine almaları şehrimizin özel günlerinde, festival ve kutlamalarında bu yemeklere yer ayırmaları, il dışından gelen misafirlere ikram ve sunum yapmaları önem arz etmektedir.