Depremlerden sonra şehrimizdeki teknik anlamda ana gündemi çoğunlukla binalar, güçlendirme çalışmaları, yerinde dönüşüm ve rezerv alanlar oluşturdu. Bunlar, gerçek ve somut gündem olabilir ama tartışılması, planlanması gereken, önem arz eden başka konular da var. Bunların bence ilk sıralarında altyapı ve ulaşım planlamaları geliyor.
Vatandaşın sormaktan, bürokrasinin de kendini kenarda tutmaktan usanmadığı konularda, “Biz yapmadık efendim; bizim alakamız yok, Bakanlık her şeyi planlamış)” diyebilirsiniz. Rezerv alanlar, TOKİ alan planlamalarında yerel yönetimlerimiz kendini profesyonelce işin kenarındaymış gibi gösterebilir. Ama maalesef ulaşım ve altyapıyı yerel yönetimlerimiz planlamak zorunda.
Uydu kentler, büyük ihaleler, yeni alanlar, lüks yapılar yapılsa da altyapıyı ve ulaşımı şimdiden planlamazsanız bu yatırımlar beklenen karşılığı bulmayacak ileride sorun teşkil edecektir.
Şehrin inşa ve ihyası için başlığı altında paylaşımlar yapıp şantiyeleri gezmek, proje sunumu almak, ihale proje görselleri paylaşmak günü kurtarabilir ama üç dört yıl sonra bunları düşünememek tarihe kötü not olarak düşecektir.
İfade ettiklerime örnek vereyim: Şehrin Elazığ istikameti yönünden Ankara yönüne akşam saatlerinde geliyorsanız herhalde trafiğin 40 dakikadan fazla sıkıştığına şahit olmuşsunuzdur. Şu an böyleyse Çamurlu TOKİ alanları, emniyet binası ve Jandarma Komutanlığı yerinde yapılacak TOKİ evlerinden sonra durum ne olacak ve bunun için nasıl bir ulaşım planlaması yapılıyor; merak ediyorum. Ya da çalışma yapılıyor mu bunu da merak ediyorum.
Bunun benzeri örnekleri, şehrin batı yakasındaki yeni alanlar için de geçerli. Şehrin batı yakası, her gün büyüyen organize sanayi alanlarımızı kapsıyor ve 80 bin nüfusu bekleyen bir bölge. Pik saatlerde ulaşımı nasıl çözüme kavuşturmayı planlıyorsunuz?
Raylı ulaşım, toplu ulaşım, kavşaklar, akıllı ulaşım sistemleri, bisiklet aksları, araç yoğunlukları çalışmaları… Bunlar önceden de kısmen yapıldı ama depremden sonra bu çalışmalar kesinlikle revize edilmelidir. Depremden önceki mahalle nüfusları ile mevcut nüfuslar arasında ciddi farklar var. Umarım bu farklar hesaba katılıyordur.
Bir başka benzer endişeleri altyapı ve plan donatıları için yaşıyoruz. Yeni nüfus alanlarının yan çeperlerinde okul, hastane, ticaret ve park alanlarının kısıtlı olması; ileride sosyal ve ekonomik külfet olacak gibi geliyor. Keşke konut sayısı %10-20 düşürülseydi ve bu eklentiler ihale kapsamlarına dahil edilseydi.
Altyapı uygulamaları, şu an sahada doğru ilerlemiyor. Doğru ilerlemiyor derken planlama dahilinde ilerlemediğini görüyoruz. Doğal gaz, elektrik ve kanalizasyon, su idareleri; maalesef yeni yeni yolları kafasına göre, günlük planlama ile yok ediyor.
Biz altyapı ile alakalı DAİMFED Malatya Derneği olarak Büyükşehir Belediye Başkanı’na teslim ettiğimiz raporumuzda bunlara yer vermiştik. Umuyorum, dikkate alınır ve uygulanır. Raporumuzda CBS (coğrafi bilgi sistemi) altyapısının dijital sistemde tek veri tabanında toplanması gerektiğini ifade etmiştik.
Büyükşehir Belediye Başkanı’nın daha önce görev yaptığı Fatih Belediyesi, CBS konusunda Türkiye’de nam yapmış bir belediyedir. Oradaki çalışmaları inceleme fırsatımız olmuştu. Mesela dijital haritada sadece altyapıyı (kanalizasyon, telekom, elektrik, doğal gaz) değil, çok farklı alanlarda da çalışma yapmışlardı. Hangi binada kaç çocuk, kaç yaşlı var; hangi mahallede kaç çalışan var, sığınmacı var? Bunları bile sayısallaştırmışlardı. Gayet emek verilmişti ve meyvesi toplanıyordu.
Bizde ise 50 metrelik bulvar yollarda rögar yerleri kurumun yaşlıları tarafından yerinde belirleniyor. Ne acı bir tablo!
Malatya’da sıfır asfaltın serilip ertesi gün kazıldığını görünce canı sıkılan tek kişi ben değilimdir diye düşünüyorum. Her defasında millî servetimiz heba oluyor. Ya da bir imar alanında gaz şirketi 10 parsel varsa 8 aboneliğe altyapı veriyor 2’sine abone olsun öyle verelim diyor. Yol vs. ne iyi şekilde yapılıyor ama bir sene sonra 2 parsel abonelik aldığında tekrar başa dönüyoruz. Şirketler 2.000-3.000 tl abonelik ücretini sağlama alacaklar diye milyonluk yollara yazık ediliyor! Artık gerekirse ruhsattan önce altyapı hizmetini verme eğiliminde olabiliriz, mesela Gaziantep gibi.
Endişelerimi ve öngörülerimi Malatya’nın ulaşımı konusunda yüksek lisans tezi yazmış biri olarak ifade etmeye çalıştım. Bundan 4 yıl önce viyadükle ilgili öngörümüz bizleri yanıltmadı. Umarım yukarıda yazdığım kaygılarımda yanılırım.