Malatya yıllarca göç de aldı, göç de verdi.
Gideni, ayrılanı yakinen tanıyorsak niye deyip üzülürüz, sorgularız; o başka.
Geleni de tanımıyoruz ve bazen sokakta, caddede selam verebildiğimiz ne kadar az insan kaldı diye de üzülüyoruz.
Neticede yıllardır geleni, gideni ile bir Malatya yaşadık.
Yaşıyorduk...
Ta ki şu deprem felaketini yaşadıktan sonra bu konuda da bir denge sıkıntısı yaşamışız ki tüm dengesizliklerin üstüne tüy dikecek kıvamda.
Deprem oldu.
Gecenin 04.30’u çıkabilenler çıktık dışarı. Yıkılmış binalar, enkazlar, kar, kış, kıyamet...
Bin 237 insanımızı kaybettik.
Binlerce yaralı...
Aç susuz kaldığımız saatleri hiç saymadık.
1 litre benzin, ne bileyim, sıcak ve rahat bir yatak, yorgan hayaldi.
Gidişler başladı. Öğle depreminden sonra yakıt bulabilenler ile gidişler hızlandı.
O gece herkes kendisini bir sorgulasın, nerede ve nasıl geçti?
İkinci gün bu defa uçak seferleriyle gitmek isteyenler ücretsiz ama büyük bekleyiş saatleriyle ayrılmaya başladı.
Üç dört gün içinde on binler ayrıldı şehirden.
27 Şubat 2023 Pazartesi günü öğle saatleri...
Kalanlar için en zor an.
5.6 diye açıklandı ama o öyle bir şey olmadı.
Ben ilk kez deprem günleri de dâhil bu kadar yoğun gidiş gördüm.
Birkaç ay sonra resmi kanallarda, gerek telefonların GPRS bağlantılarından gerek banka kartlarından yapılan işlemlerle yüz binlerin Malatya'dan ayrıldığını duyuyorduk.
Yapılan anket ve araştırmalara göre Türkiye'nin şehrine en çok bağlı insanların arasında ilk 6’da çıktı Malatya.
Ayrılırken ağlaya sızlaya gidenlerin şehri Malatya.
Bu kadar bağlı bulunduğu şehre Malatyalı veda ederken biliyor musunuz 2023 yılında Malatya'da geçmişte hiç bulunmamış, tamı tamına 34 bin insan göç etmiş ve nüfusunu da Malatya'ya aldırmış.
Malatyalı bu felakette giderken onlar geliyormuş.
Allah, Allah!
Tarihte bir örneği yok!
Bu arada araştırma, TÜİK verileri ile tamamen İnönü Üniversitesi İktisadı ve İdari Bilimler Fakültesi öğretim üyesi Prof. Dr. Ali Koçyiğit'e ait.
2022’de her şey tozpembe değil belki ama deprem yok, felaket yok; Malatya'nın aldığı yıllık göç 22 bin.
1 yıl sonra Malatyalı ağlaya ağlaya göç ederken gelen 34 bin...
Peki, 2024’te ne olmuş?
Ortalık toz duman, yıkım; yol yok, kalacak yer yok, bu kez Malatya'ya gelen, nüfusunu aldıran ama yine geçmişte hiç Malatya'da bulunmamış 36 bin kişi…
Kim bu 70 bin kişi?
Böyle bir dönemde Malatya'yı cazip bulma sebepleri nedir?
Niye geldiler?
Şimdi Malatya'daki bütün o dönemin asayiş olaylarını kalkıp bunların sırtına yüklemeyelim ama onları da bu işin dışında görmeyelim.
Ben özellikle 2023 yılı Mart ve Nisan aylarında şöyle bir şey hissetmiştim: Çevre illerden hatta biraz daha uzak merkezlerden yeme, içme, ayni ve nakdi yardım, giyinme, barınma sıkıntısını depremlerden bağımsız yaşamakta olan bir kısım şahsın burada bu yardımlar yapılıyor diye çıkıp geldiklerini gördüm; buna şahit oldum.
Ancak bu rakamın 2 yılda 70 binleri bulduğunu söyleyemem.
Toplam göç miktarımızın 200 bini bulduğu söyleniyor.
20-22 binlerde kalan önceki yıl Malatya'ya göçlerin nasıl olup da böyle bir felaket sonrası 30-35 binleri bulduğuna ise kimse cevap veremiyor.
Yazının sonunda bir olayı nakledelim: Bir bayan geçtiğimiz haziran ayında bir AFAD çadırı içinde, Tecde Mahallesi'nde tek başına kalmaya başlıyor. Üç dört gün sonra çadırda kadın tek başına ve ölü bulunuyor. Adli tıp otopsisini yapıyor; bıçaklama yok, yaralama yok, ateşli bir saldırı yok…
Vefat etmiş görünüyor. Polis, emniyet güçlerimiz kadının kimliği üzerinden araştırma yapıyorlar.
Malatya ile hiçbir ilgisi yok.
Deprem döneminde tam da bu ifade ettiğimiz 2023-2024 döneminde Malatya'ya nüfusunu aldıran bir şahıs.
Ama sıkı durun, emniyet kayıtlarına göre tam 51 suç unsuru olaya karışmış.
Şüphesiz fedakârlık edip bir kamu görevi ile depremde bana ihtiyaçları vardır diye çıkıp gelen o güzel insanlar da oldu.
Sadece kamu değil tek tek böyle güzel insanlardan da gelenler var.
Ama bu 70.000 rakamı aklımızın bir köşesinde kalsın.
Çünkü çok anlatılabilir, izah edilebilir değil.